منفصل آن است كه حرف مد در كلمه‌اى بوده باشد و سبب مد در كلمهء ديگر لكن لا مطلقا بلكه به اين نحو كه حرف مد در آخر كلمهء اولى بوده باشد و سبب مد در اول كلمهء ثانيه ، مثل انا أنزلناه ، و لا إله ، و قوا أنفسكم ، و في أنفسهم . ملخص مقال آن كه بعد از حرف مد يا همزه است يا حرف ساكن ، اگر همزه بوده باشد دانستى كه مد را در اين حالت مد متصل يا منفصل مىنامند ، و اگر حرف ساكن بوده باشد اين نيز دو قسم است ، نظر به اين كه اين سكون يا ذاتى است يا عرضى ، سكون ذاتى را منقسم بر سه قسم كرده‌اند : اول : مد سكون لازم مدغم ، و آن در جايى است كه سبب مد سكون حرفى بوده باشد كه در مثل خود ادغام شده باشد مثل و ما من دابة ، و اتحاجوني ، و لا الضالين . قسم دوم : مد در أوائل سوره است ، مثل حم و يس و ن و الم و المص و كهيعص و حمعسق ، در بعضى يك مد است ، و در بعضى دو مد ، و در بعضى سه مد . تفصيل آن اين است در حم و يس و ص و ن يك مد است ، در ميم حم و سين يس و ص و نون ، به اين نحو كه ياى ساكن ما قبل مكسور ملفوظى در حم حرف مد است ، و سكون در ميم ملفوظى مد حرف و سبب مد هر دو ملفوظ است نه مكتوب و همچنين در يس كه ياى ساكن ما قبل مكسور ملفوظى حرف مد است و سكون نون ملفوظى سبب مد ، و در ص الف ملفوظى حرف مد است و سكون دال ملفوظى به سبب مد ، و در نون واو ساكن ما قبل مضموم ملفوظى حرف مد است و سكون نون ملفوظى سبب مد . و در الم دو مد است در اول حرف مد الف ملفوظى است و سبب مد سكون ميم ملفوظى ، و در ثانى حرف مد ياى ساكن ما قبل مكسور ملفوظى است ، و سبب مد سكون ميم ملفوظى است . و در المص سه مد است در اول حرف مد ألف ملفوظى است كه ظاهر مىشود به سبب تلفظ به لام و سبب مد سكون ميم ملفوظى